Иделнең борынгы ярында, ташларны ашап бетергән текә кыя өстендә, иске маяк утыра. Аның эче буш, пыяласы чатнаган, әмма төннәрен аның балконыннан һаман да тонык кына зәңгәрсу яктылык сирпелә. Монда Сәйяр карт яши. Авыл халкы аны «сукыр Сәйяр» дип йөртә. Аның күзләре яктылыкны тоя, ләкин дөньяның матурлыгын, кешеләрнең йөзләрен, Иделнең көмеш дулкыннарын күрми. Аның каравы, Сәйярнең куллары могҗизалы иде. Ул балчыктан, таштан һәм агачтан матур сыннар ясый, алар җанлы кебек тоелалар. Аның һәр сынында кичергән хисләре, күңел халәте чагыла.
Беркөнне авылга яшь рәссам кыз Зөһрә килеп төште. Җилкәсенә пумалалар тулы киндер букчасын аскан, ә күзләрендә очкын чаткылары уйный иде. Ул Иделнең һәр мизгелен, һәр кәефен тотып калырга, киндергә төшерергә ашыккан кебек тоелды. Авыл кибетендә кибетче абыйдан: «Иң матур урын кайда монда?» – дип сорады ул. Кибетче, көлемсерәп: «Маяк янына мен. Анда Сәйяр яши. Ул дөньяны күрмәсә дә, аның куллары белән ясалган әйберләр иң гүзәл картиналардан да кыйммәтлерәк», – диде.
Зөһрәнең кызыксынудан күзләре яна башлады. Ул текә сукмактан маякка таба менеп китте. Ишекне шакыды. Бүлмә эченнән тәмле пычкы чүбе исе килә һәм ниндидер моңлы көй тавышы ишетелә иде.
– Кер, – дип җавап бирделәр аңа.
Кыз ишек ачканда, Сәйяр мич янында утыра, кулына таш кисәге тоткан иде.
– Кулларыгызны бирегез, – диде ул, Зөһрәне күрмичә дә. – Сезнең аяк тавышыгыз бик җиңел, ә сулышыгыз тыныч.
Зөһрә аптырап калды, ләкин каршы бер сүз дә дәшмәде. Ул салкынча, әмма нәфис кулларын Сәйярнең кипкән, кытыршы учларына салды һәм тынсыз гына басып тора бирде.
Сәйяр аның кулларын акрын гына капшады. Ул аның бармак очларының сизгерлеген, кайнарлыгын, хәтта кул тиресендәге вак кына җыерчыкларны да тойды.
– Сезнең кулларыгыз төсләр турында хыяллана, – диде карт, күзләрен йомып. – Алар яшелне сагына. Урман яшелен. Сез – рәссам.
– Дөрес, – дип пышылдады Зөһрә, күз яшьләрен тыеп. – Мин шәһәрдән, анда бит таш диварлар гына.
Шул көннән аларның дуслыгы башланды. Һәр иртә Зөһрә маяк янына менде. Ул Сәйяргә дөньяны сүзләр аша аңларга өйрәтте.
– Сәйяр абый, кара, бүген Идел өсте көзге кебек ялтырый. Һава шундый чиста, хәтта ерактагы наратлар да йөзеп йөргән кебек күренә. Кояш нурлары суда алтын тәңкәләр сибә...
Сәйяр дәшми генә эшли бирде. Ә кичләрен ул Зөһрәгә бүләкләр әзерли. Ул аңа таштан нәфис карлыгач ясады, ә аның канат очларына, Зөһрә сөйләгән кояш нурлары кебек, җылы сары балавыз буяу сипте. Ул аңа имән агачыннан курай юнды, аның һәр уемы җил сызгыруының бер нотасы кебек иде.
Зөһрә исә, үз чиратында, Сәйярнең «күзләре» булды. Ул аңа үзенең картиналарын күрсәтте.
– Менә монысы, – диде ул берсендә, киндергә төртеп. – Бу – синең яшь чагың. Син елмаясың, ә күзләреңдә – хисләр өермәсе.
– Син мине ничек күрәсең, шулай ясагансың, – диде Сәйяр, картина өстендәге йөзне бармаклары белән «укып». – Рәхмәт. Син миңа йөрәгемне күрергә өйрәттең.
Тиздән алтын көз җитте. Идел өстенә сорылык иңде. Зөһрәгә шәһәргә, үз остаханәсенә кайтырга вакыт җитте. Соңгы кич бик моңсу узды. Алар маяк балконында озак утырдылар, төнге елганың шаулавын тыңладылар.
Зөһрә, зур төргәк сузып:
– Бу сиңа, Сәйяр абый.
– Картинамы? – дип сорады карт.
– Юк. Бу – синең портретың. Ләкин... син анда күрмисең.
Кайткач, Сәйяр, куллары белән капшый-капшый, кадакка эленгән киндерне алды. Ул озак кына эндәшмәде. Аннан пышылдады:
– Минем күзләрем йомык... ә йөземдә – елмаю. Син мине бәхетле итеп ясагансың.
Иртәгесен Зөһрә китте. Сәйяр тынлык һәм таш исе белән берүзе калды. Ләкин ул ялгыз түгел иде. Өй эчендә – таштан ясалган кош, имән курай һәм диварда – серле портрет. Ул күзләре белән күрмәсә дә, һәр иртә уянганда, йөрәге белән аның янында кемнеңдер булуын, аны сагынуын һәм көтүен ачык тоя иде.
Ул, кулларын сузып, дивардагы картинага кагылды. Һәм андагы яшь егетнең иреннәре хәрәкәтләнгәндәй булды:
– Исәнме, Зөһрә.
Бу мәхәббәт иде. Ул аны йөрәге белән тойды, ә күңелендә өмет чаткылары кабынды...
Нет комментариев